Fęrsluflokkur: Vķsindi og fręši

snjallsķmafķkn

Nś hlżtur einfaldlega greinin ķ Morgunblašinu aš hafa veriš ķtarlegri og betri en žessi takmarkaši stśfur sem mbl.is birtir.  En mašur veit aldrei.

En fyrir žį sem vilja auka skilning sinn į žessu vandamįli žį er hérna (lķklega) greinin sem einhver žżšandi snaraši śr fréttaskeyti frį fréttaveitunni AFP (eru žżšendur į lęgri launum en blašamenn?).  Ég fę raunar ekki séš aš Scientific Reports sé tķmarit heldur gagnagrunnurinn nature.com  Hvaš um žaš.  En sķšan fylgja hérna 4 ašrar greinar śr sama grunni og greinarnar frį nature.com

Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset
https://www.nature.com/articles/srep46104

Analysis of circadian properties and healthy levels of blue light from smartphones at night Įhugaverš grein seem fjallar um neikvęš įhrif į svefn ķ kjölfar lękkunar melantónķns af vegna ljóssins af sjallsķmaskjįm
https://www.nature.com/articles/srep11325

To use or not to use? Compulsive behavior and its role in smartphone addiction  Įrįttuhegšun og hlutverk hennar ķ snjallsķmafķkn.
http://www.nature.com/tp/journal/v7/n2/full/tp20171a.html



Og sķšan til įherslu, tvęr greinar sem fjalla um vanda ķ kjölfar svefntruflana
Narcolepsy
https://www.nature.com/articles/nrdp2016100

Association between sleep duration and overweight: the importance of parenting  Grein um tengsl milli svefns offitu: mikilvęgi uppeldis.
http://www.nature.com/ijo/journal/v36/n10/full/ijo2012119a.html


mbl.is Snjallsķmabörn sofa minna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sökudólgurinn er ekki Óli lokbrį

Tek undir meš greinarhöfundi aš ekkert grķn sé aš žjįst aš svefnleysi.  Alltaf gott aš fį sér góšan mat en varasamt aš treysta į aš hann reddi einhverju.  Žvķ mikilvęgast er aš śtiloka allt žaš sem heldur nefndum Óla lokbrį ķ burtu.

Rannsóknir viršast beinast ašallega ķ tvęr įtti ķ leitinni aš ašalįstęšum hinnar svonefndu secondary insomnia. Veikinda eša lķfsstķls. Og svo mį bęta žvķ viš aš oft stafa veikindin vegna lķfsstķls. En ķ lķfstķlsumręšunni er einkum nefnt žrennt: įhyggjur/streyta, koffein-neysla (kaffi - orkudrykkir) og geislun vegna tölvu-/ farsķmaskjįa.

1) 20% unglinga (12-15 įra) missir svefn vegna samfélagsmišla. Žeir fara seint aš sofa eša jafnvel vakna upp į nóttinni til aš skoša “statusana“.

2) Mikil neysla sykurrķkra orkudrykkja (örvandi efni (koffķn) + einföld kolvetni) eša kaffis hefur slęm įhrif į svefnvenjur og sérstaklega hjį unglingum.

3) Į upplżsingaöld žar sem velflestir eyša miklum tķma fyrir framan annaš hvort tövluskį eša ķ farsķmanum er svefnleysi vandamįl. Įhrif śtgeislunarinnar frį skjįnum dregur śr framleišslu Melatónķns sem hefur įhrif į dęmgursveifluna og žarmeš į svefninn. Bendi į mjög įhugaverša rannsókn Hönnu Dorothéu Bizouerne um tengslu skjįnotkunar viš svefnlengd. Markhópurinn hennar voru 10 - 18 įr börn handahófsvalin śr žjóšskrį Ķslands. Hśn kemst aš žeirri nišurstöšu aš marktęk tengsl séu milli aukinnar skjįnotkunar og skemmri svefnlengdar. Žessi rannsókn endurtekur nišurstöšur erlendra rannsókna.  Hvet fólk eindregiš til aš kynna sér efni rannsóknarinnar.

Nišurstašan ętti žvķ aš vera aš žaš sé enganvegin nóg aš éta banana og lax ķ hvert mįl og vonast til aš losna undan svefnleysinu. Viš veršum aš horfast ķ augu viš skašvaldinn.


mbl.is Fimm fęšutegundir sem hjįlpa žér aš sofa
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bólusetningarskylda stjórnarskrįrbrot

Žaš er mķn fullvissa aš bólusetningarskylda af žessu taginu er stjórnarskrįbrot.  Ķ besta falli grķšarlega vanhugsaš frumhlaup og virkilega Degi B. Egg til hróss aš hafa komiš auga į žaš.  Sjį hér.

Aš sama skapi er žaš sóttvarnarlękni til lķtils hróss aš breiša śt ótta, bęši viš meintar sóttir (mörgum er enn ķ ferslu minni frumhlaup hans varšandi allar undanfarnar stórsóttir, hvort sem žęr eru kenndar viš fugla eša svķn) og viš žessa sviptingu frelsisins. 

Aš mķnu mati stendur žessi krafa žvert gegn einstaklingsfrelsinu sem stjórnarskrįin gętir og nefni ég žį fyrst 65. greinina sem segir aš allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda įn tillits til kynferšis, trśarbragša, skošana, žjóšernisuppruna, kynžįttar, litarhįttar, efnahags, ętternis og stöšu aš öšru leyti.

Jafnvel spurning hvort ķ žessu felist ekki lķka annarskonar frelsissvipting, žvķ kjósi sś fjölskylda aš fylgja stašfestu sinni og lįta ekki bólusetja eru žau įn į leikskólamöguleika og žvķ įn framfęrslumöguleika.  Merkilegt annars hve umręšan fór śtį margskonar villigötur, mér hefur t.d. sżnst (žvert į allar fullyršingar lęknastéttarinnar og blašamanna) aš žeir sem kjósi aš bólusetja ekki hafi fyrir mįli sķnu vel ķgrunduš rök og hafi unniš umtalsverša bakgrunnsvinnu.

Sķšan efast ég stórlega um vald sóttvarnarlęknis aš lįta „kalla inn“ óbólusett og vanbólusett börn.  Hvaša lagaboš eša -bókstaf ber hann žar fyrir sig?  Hvenęr hęttu landsmenn aš vera fyrir honum sjįlfstęšar persónur meš įkvöršunarrétt, kröfu į viršingu ožh. og uršu aš einskonar vörunśmerum sem žörf er aš „kalla inn“ eins og hvern annan gallašan varning.  Hver žjónar hér hverjum? 

Hlżt žó aš glešjast aš einhver stöšvaši žessa vitleysu įšur en aš til skeršingar į persónuréttindunum kom žvķ į hvaša leiš vęrum viš žį? 


mbl.is Óžarfi aš skylda bólusetningar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hefur heimafęšing enga kosti framyfir spķtalafęšingu?

Mikiš óskaplega er žetta illa unnin grein og full af villandi upplżsingum.  Nś vill svo til aš 5 af 6 börnunum mķnum hafa fęšst heima svo ég hef ašeins annan sjónarhól į žetta en fram kemur ķ greininni.  Sakna mikiš hins pólsins ķ žessari heitu umręšu Mbl hér - aš einhver ljósmóšir svari žessari gagnrżni og bendi aš auki į ókosti fęšingar į sjśkrahśsi framyfir heimahśsi.  Žaš er flötur sem kemur hérna hvergi fram.
Flestar ašrar žjóšir sem ég žekki eitthvaš til hafa stórt hlutfall heimafęšinga lķklega 5-6% sem er miklu hęrra en žekkist hérna.  Hérna eru enn fįar ljósmęšur en aš sama skapi bęši fęrar og reyndar og hafa stutt okkur hjónin meš rįšum og dįš.  

Yfirlęknirinn segir aš tvöfalt meiri hętta sé į nżburadauša ķ heimafęšingum en į sjśkrahśsum.  Hętta į nżburadauša er um 0.01% į sjśkrahśsi (also hverfandi) og ķ heimahśsi 0.02%.  Tvöfalt meiri įhętta?  Tölfręšileg blekking - ķ raun sįralķtill munur.
 
Aš konur stefni lķfi barnanna sinna ķ hęttu meš heimafęšingum er ekkert annaš en hreinręktuš lęknalygi sem byggir fyrst og fremst į višhaldi stofnsins - lęknaklķkunnar.  Greinin hefst meš annari mjög hępinni fullyršingu: aš vandamįl komi upp viš fęšingar hvar sem žęr eiga sér staš.  Aušvitaš er žetta rétt upp aš įkv. marki en bęši eru ljósmęšur žjįlfašar til aš takast į viš žessi vandamįl og aš auki eru mörg žessi vandamįl fyrirséš og žęr męšur sendar į sjśkrahśs.

Reynsla okkar hjóna og margra sem viš žekkjum er aš róin og frišurinn sem fylgir žvķ aš eiga ķ heimahśsi er margfalt žess virši aš reyna hann.  Aš auki fęrir žaš hjónin saman į žesshįttar nįinn mįta sem ég efast aš nįist annarstašar.
mbl.is Heit umręša um heimafęšingar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband